فرهنگ نامـه

طبق آمار صندوق بین‌المللی پول هم اکنون بیش از 250 هزار مهندس و پزشک ایرانی و بیش از 170 هزار ایرانی با تحصیلات عالیه در آمریکا زندگی می‌کنند .

طبق آمار رسمی اداره گذرنامه، در سال 87 روزانه 15 کارشناس ارشد، 3/2 دکترا و در مجموع 5475 نفر لیسانس از کشور مهاجرت کردند.

پرجاذبه‌ترین کشورها برای فرار مغزهای ایرانی براساس گزارش "‌مهاجرت نخبگان از ایران" که در کتاب "آسیب‌های اجتماعی ایران، نگاهی به آینده" از سوی مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام منتشر شده است، کشورهای آمریکا، کانادا، فرانسه، هلند و برزیل است.

همچنین بیش از 80 درصد از برگزیدگان المپیادهای علمی سال‌های اخیر و اکثر رتبه‌های دو رقمی جذب دانشگاه‌های خارجی و به ویژه آمریکا شدند که اکثراً قصد بازگشت به ایران را ندارند.

هم اکنون بیش از 90 نفر از 125 استعداد درخشان کشور یعنی 72 درصد از کسانی که در سال‌های اخیر در المپیادهای جهانی رتبه کسب کرده‌اند، در آمریکا تحصیلات خود را ادامه می‌دهند که امید به بازگشت آنها 3 درصد است؛ البته این تعداد فارغ از کسانی است که در دانشگاه‌های کشورهای شمالی ایران (خاور دور و منطقه قفقاز) و کشورهای عربی مشغول به تحصیل هستند.

بر همین اساس از کشورهای هند، چین و ایران به ترتیب 228، 165 و105 هزار نفر با تحصیلات عالیه به آمریکا مهاجرت می‌کنند همچنین تعداد 300 هزار نفر با تحصیلات ابتدایی و 41 هزار نفر با تحصیلات متوسطه راه مهاجرت را در پیش می‌گیرند. (هند و چین از نظر جمعیتی از متراکم‌ترین کشورهای جهان هستند)

ایران با بیشترین سهم مهاجرت‌پذیری آمریکا یعنی بیش از نیمی از کل آمار مهاجرت دنیا به آمریکا (3/51) متأسفانه سهم به‌سزایی در تأمین نیروی متخصص این کشور را بر عهده دارد این در حالی است که در ایران هیچ ارگان رسمی آمار دقیق و علل مهاجرت نخبگان را اعلام نکرده و مسئولیت آن را نپذیرفته است ولی صندوق بین‌المللی پول، بیکاری، سطح پایین درآمد اساتید و نخبگان، نارسایی‌های مالی و اداری و کمبود امکانات تخصصی علمی، بی‌ثباتی سیاسی و اجتماعی را از جمله دلایل مهاجرت ذکر می‌کند.

اکنون بیش از 5/4 میلیارد دلار از سرمایه‌های ایران به صورت نیروی انسانی متخصص به آمریکا و 6 میلیارد دلار دیگر به کشورهای اروپایی منتقل شده است. مجموع این سرمایه برابر با یک ششم کل بودجه کشور در سال گذشته و برابر با بیش از 200 میلیون بشکه نفت است.

شایان ذکر است بی‌تفاوتی و بی‌انگیزگی در میان نخبگان روند رو به رشدی دارد به طوری که بنابر آمار مرکز ملی تحقیقات علوم پزشکی 3/62 درصد استادیاران و 4/71 درصد دانشیاران علوم پزشکی در طول سال هیچ کتابی تألیف نمی‌کنند و 20 درصد دانشیاران کمتر از 4 درصد از وقت خود را صرف گردآوری اطلاعات می‌کنند.